Qəliblər, istənilən məhsulu inyeksiya yolu ilə əldə etmək üçün sənaye istehsalında istifadə olunan müxtəlif qəliblər və alətlər,üfürmə qəlibləmə, ekstruziya, qəlibləmə və ya döymə, tökmə, ştamplama və s. Qısacası, qəlib qəliblənmiş məmulat istehsal etmək üçün istifadə olunan bir alətdir, bir neçə hissədən ibarət bir alətdir, fərqli qəliblər müxtəlif hissələrdən ibarətdir. Əsasən qəliblənən materialın fiziki vəziyyətini dəyişdirərək məmulatın formasını emal etmək üçün istifadə olunur.

Bəs qəlib necə hazırlanır?
Aşağıda müasir qəlib istehsal prosesinə qısa bir giriş verilmişdir.

1, ESI (Əvvəllər Təchizatçı Cəlb Edilmiş Təchizatçıların Erkən Cəlb Edilməsi): Bu mərhələ əsasən müştərilər və təchizatçılar arasında məhsul dizaynı və qəlibin hazırlanması və s. mövzularında texniki müzakirədir. Əsas məqsəd təchizatçıların məhsul dizaynerinin dizayn niyyətini və dəqiqlik tələblərini aydın şəkildə başa düşmələrinə, həmçinin məhsul dizaynerlərinin qəlib istehsalını daha yaxşı başa düşmələrinə imkan verməkdir. Əsas məqsəd təchizatçıya məhsul dizaynerinin dizayn niyyətini və dəqiqlik tələblərini aydın şəkildə başa düşmələrinə, həmçinin məhsul dizaynerinə qəlib istehsalı qabiliyyətini və məhsul prosesinin performansını daha yaxşı başa düşmələrinə imkan verməkdir ki, daha ağlabatan dizayn hazırlansın.

2, Qiymət təklifi: Qəlibin qiyməti, qəlibin ömrü, dövriyyə prosesi, maşın tərəfindən tələb olunan tonların sayı və qəlibin çatdırılma müddəti daxil olmaqla. (Daha ətraflı qiymət təklifində məhsulun ölçüsü və çəkisi, qəlibin ölçüsü və çəkisi və s. kimi məlumatlar olmalıdır.)

3, Sifariş (Satınalma Sifarişi): Müştəri sifarişi, depozit verildi və təchizatçı sifarişi qəbul edildi.

4, İstehsal Planlaşdırması və Cədvəlinin Təşkili: Bu mərhələdə müştəriyə kalıbın çatdırılma tarixi üçün cavab verilməlidir.

5,Kalıp DizaynıMümkün dizayn proqram təminatı Pro/Engineer, UG, Solidworks, AutoCAD, CATIA və s.-dir.

6, Materialların satın alınması

7, qəlib emalı (Emal): iştirak edən proseslər kobud şəkildə dönmə, qonq (freze), istilik müalicəsi, üyütmə, kompüter qonq (CNC), elektrik boşalması (EDM), tel kəsmə (WEDM), koordinat üyütmə (JIGGRINGING), lazer oyma, cilalama və s.-dir.

8, Kalıp yığımı (Yığım)

9, Kalıp sınağı (TrialRun)

10, Nümunə qiymətləndirmə hesabatı (SER)

11, Nümunə qiymətləndirmə hesabatının təsdiqi (SERApproval)

Kalıpedilməsi

Kalıp dizaynı və istehsalı üçün tələblər bunlardır: dəqiq ölçülər, səliqəli səthlər, ağlabatan struktur, yüksək istehsal səmərəliliyi, asan avtomatlaşdırma, asan istehsal, yüksək ömür uzunluğu, aşağı qiymət, prosesin ehtiyaclarını ödəmək üçün dizayn və iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğunluq.

Qəlib strukturunun dizaynı və parametrlərin seçilməsi sərtlik, istiqamətləndirmə, boşaltma mexanizmi, quraşdırma metodu və boşluq ölçüsü kimi amilləri nəzərə almalıdır. Qəlibin aşınmış hissələri asanlıqla dəyişdirilməlidir. Plastik qəliblər və tökmə qəlibləri üçün ağlabatan tökmə sisteminə, əridilmiş plastik və ya metalın axınına, boşluğa daxil olma mövqeyinə və istiqamətinə də diqqət yetirilməlidir. Məhsuldarlığı artırmaq və yürüşlərdə tökmə itkilərini azaltmaq üçün çoxboşluqlu qəliblərdən istifadə etmək olar, burada bir neçə eyni və ya fərqli məhsul eyni vaxtda tək bir qəlibdə hazırlana bilər. Kütləvi istehsalda yüksək performanslı, yüksək dəqiqlikli və uzunömürlü qəliblərdən istifadə edilməlidir.

Ştamplama üçün proqressiv çoxstansiyalı qəliblərdən, xidmət müddətini artırmaq üçün isə proqressiv karbid blok qəliblərindən istifadə etmək olar. Kiçik seriyalı istehsalda və yeni məhsulların sınaq istehsalında sadə quruluşa, sürətli istehsal sürətinə və aşağı qiymətə malik qəliblərdən, məsələn, kombinasiyalı deşmə qəliblərindən, nazik lövhəli deşmə qəliblərindən, poliuretan rezin qəliblərindən, aşağı ərimə nöqtəli ərinti qəliblərindən, sink ərinti qəliblərindən və super plastiklikli ərinti qəliblərindən istifadə edilməlidir. Qəliblər qəliblərin dizaynını optimallaşdırmaq üçün kompüter dəstəkli dizayndan (CAD), yəni kompüter mərkəzli sistemlər dəstindən istifadə etməyə başlayıb. Bu, qəlib dizaynının inkişaf istiqamətidir.

Struktur xüsusiyyətlərinə görə, qəlib istehsalı düz deşmə və kəsmə qəliblərinə və boşluqlu boşluq qəliblərinə bölünür. Deşik və kəsmə qəlibləri qabarıq və içbükey qəliblərin dəqiq ölçülü tənzimlənməsindən istifadə edir, bəziləri hətta boşluqsuz tənzimlənmə ilə də olur. Soyuq ekstruziya qəlibləri, tökmə qəlibləri, toz metallurgiyası qəlibləri, plastik qəliblər və rezin qəliblər kimi digər döymə qəlibləri üçölçülü hissələrin formalaşdırılması üçün istifadə olunan boşluq qəlibləridir. Boşluq qəliblərinin 3 istiqamətdə ölçü tələbləri var: uzunluq, en və hündürlük, forma baxımından mürəkkəbdir və istehsalı çətindir. Qəliblər ümumiyyətlə kiçik partiyalarda və tək hissələrdə istehsal olunur. İstehsal tələbləri ciddi və dəqiqdir və dəqiq ölçmə maşınları və avadanlıqlarından istifadə edir.

Düz qəliblər əvvəlcə elektro-aşındırma yolu ilə formalaşdırıla bilər və sonra kontur və koordinat üyütmə ilə dəqiqliyi daha da artırıla bilər. Forma üyütmə optik proyeksiya əyri üyütmə maşınları və ya reduksiya və bərpa çarx üyütmə mexanizmləri olan səth üyütmə maşınları və ya dəqiq səth üyütmə maşınlarında xüsusi forma üyütmə alətləri ilə həyata keçirilə bilər. Dəqiq dəlik və açılış məsafələrini təmin etmək üçün qəliblərin dəqiq yerləşdirilməsi üçün koordinat üyütmə maşınlarından istifadə etmək olar. Kompüterlə ədədi idarə olunan (CNC) davamlı orbital koordinat üyütmə maşınları istənilən əyri və boş qəlibləri üyütmək üçün də istifadə edilə bilər. Boş boşluqlu qəliblər əsasən kontur frezeleme, EDM və elektrolitik emal ilə işlənir. Kontur profilləmə və CNC texnologiyasının birgə istifadəsi, eləcə də EDM-ə üç istiqamətli düz başlığın əlavə edilməsi boşluq keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Elektrolitik emala üfürmə elektrolizinin əlavə edilməsi məhsuldarlığı artıra bilər.